AMED/ MED GÜNDEM- "Sosyalist Kürtler” kitabının yazarı ve akademisyen İsmet Konak, kitabında 1917–37 Sovyet deneyimi ile Kürtlerin sosyalist inşa sürecindeki rolünü Med Gündem’de gazeteci Hamza Özkan’a anlattı.
Amed’in Tarihi Surlarında: Sosyalist Kürtler Üzerine İsmet Konak ile Söyleşi
Röportaj: Gazeteci Hamza Özkan – Med Gündem
Dersim’in dağ köylerinden Moskova’ya, oradan da akademiye uzanan bir yolculuk… “Sosyalist Kürtler” kitabının yazarı, akademisyen İsmet Konak, hem kişisel hikâyesini hem de Sovyet deneyimi içindeki Kürtlerin izini anlatıyor.
Dersim’den İstanbul’a Uzanan Çocukluk
Konak, 1970’lerin sonlarında Dersim’de doğdu. İlkokulu köyünde tamamladı; evde Kırmançkî konuşurken, okulda Türkçeyle tanıştı. Bu iki dilli çocukluk onun hafızasında hem güzel hem de ikircikli bir dönem olarak yer etmiş. 1993’te ailesiyle İstanbul’a göç etti. Ortaokul ve liseyi burada bitirdi. Üniversite planı yokken bir kuzeninin ısrarı onu İstanbul Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’ne taşıdı.
Gazetecilikten Tarihe
Gazetecilik okusa da aklı hep tarihteydi: “Tolstoy der ki, tarihi bilmeyen çocuk kalır. Ben de geçmişi anlamadan bugünü kavrayamayacağımı düşündüm.” Lisansın ardından tarih yüksek lisansı için rotasını yurt dışına çevirdi. Önce Mısır’ı düşündü, sonra sosyalizmin kalbine gitmeye karar verdi: Rusya.
Moskova Yılları ve Sovyet Kürtleri
Moskova’da Yelena Danilova danışmanlığında çalışmaya başladı. Başta “Sovyetlerde sosyalizmin inşası” üzerine tez hazırlamak isterken, hocasının önerisiyle konuyu daralttı:
1917–1937 arasında Sovyet Kürtleri.
Kürtlerin devrime katılımı, Sovyet sistemine adaptasyonu, kolektivizm, Korenizatsiya (yerelleştirme) politikaları, Kürt alfabesi, tiyatrosu ve gazetesine kadar uzanan bir arşiv taraması yaptı. Bu çalışma 2010’da tamamlandı ve yıllar süren ek araştırmaların ardından “Sosyalist Kürtler” kitabına dönüştü.
Kitabın Anlamı
Konak, kitabın isminden ötürü gelen eleştirileri şöyle açıklıyor:
“Buradaki ‘sosyalist’ sıfatı, Sovyet sistemini bizzat deneyimleyen Kürtleri ifade ediyor. O dönemde Kürtler, dilleri ve kültürleriyle sosyalist inşa sürecine katıldılar.”
Dünden Bugüne: Kürtler ve Sosyalizm
Sovyet deneyiminin 1920’lerde olumlu, 1930’larda ise Stalin’in Ruslaştırma politikalarıyla baskıcı olduğunu vurgulayan Konak, bugüne bakarken Rojava Devrimi’ni öne çıkarıyor:
“2012’den beri Rojava’da kadınların öncülüğünde yürüyen devrim, sosyalizmi yeni bir aşamaya taşıdı. Sovyet devriminde kadınlar bu kadar etkin değildi.”
Sosyalizmin Yarınları
Konak’a göre sınıf mücadelesi bitmedi:
“Marksizm’in öngördüğü sınıf savaşı sürüyor. Oligarşiden öte, bugün kleptokrasi—hırsızlar rejimi—dönemi var. Dünya kapitalizminin krizleri sosyalist düşünceyi canlı tutuyor. Vietnam, Küba gibi örnekler var; Rojava gibi yerel devrimler ise sessiz ama derin bir hat açıyor.”
Son Söz
İsmet Konak’ın hikâyesi, bireysel bir akademik yolculuktan çok daha fazlası. Dersim’in taşlı yollarından Moskova arşivlerine uzanan bu serüven, Kürtlerin ve sosyalizmin kesişimindeki yüz yıllık deneyimin de canlı tanığı.
💬 “Dayanışma bulaşıcıdır” diyenlerden ve inananlardanız. Med Gündem’i takip etmek gönüllülük esasına dayanır. Dayanışmayla ortak emeklerimizi görünür kılmak, bu inancı büyütmektir. Çünkü dayanışma bulaşıcıdır!
🔗 Bizi takip edin:
🌐 medgundem.com
📌 Facebook: facebook.com/medgundem
📌 Twitter (X): twitter.com/medgundem
📌 Instagram: instagram.com/medgundem
📌 YouTube: youtube.com/channel/UCmKlsa826_a9G30R7r884Xw
📌 “Sosyalist Kürtler” kitabının yazarı ve akademisyen İsmet Konak ile söyleşiyi
Med Gündem YouTube kanalında buradan https://youtu.be/ajGIcHR9eCs izleyebilirler.