Sınava 994 bin 358 öğrenci katıldı. İki oturum halinde yapılan sınav, Türkiye ve Kürdistan’da toplamda 81 il ve 920 ilçedeki 4 bin 244 okulda, 8 ülke ve 11 sınav merkezinde uygulandı.

Sözel alandan 50, sayısal alandan 40 olmak üzere toplam 90 sorunun yöneltildiği merkezi sınav sonuçlarına göre tüm soruları doğru yanıtlayan 452 öğrenci 500 tam puan aldı.

LGS kapsamında yapılacak ortaöğretim kurumları tercih süreci, 13 Temmuz'da başlayıp 27 Temmuz saat 17.00'ye kadar devam edecek.

Sonuçlar 5 Ağustos’ta açıklanacak

Gazeteci Hamza Özkan'ın sorularını yanıtlayan Güneş, konferansta dilin siyasal, toplumsal ve akademik boyutlarıyla kapsamlı biçimde ele alındığını ifade etti. Kürtçenin giderek daha az konuşulmasının ciddi bir tehlike oluşturduğunu söyleyen Güneş, özellikle çocuklar ve gençler arasında anadilin kullanımındaki gerilemenin kaygı verici olduğunu dile getirdi.
Konferansın, Kürtçenin korunması, geliştirilmesi ve günlük yaşamda daha güçlü şekilde kullanılması için yeni yol haritalarının oluşturulmasına katkı sunacağını belirten Güneş, bu sürecin yalnızca dil kurumlarının değil, yerel yönetimlerin, parlamentonun, siyasi yapıların ve sivil toplumun ortak sorumluluğunda yürütülmesi gerektiğini söyledi.
Kürtçenin yaşatılmasının tek bir kurumun çabasıyla mümkün olmayacağını vurgulayan Güneş, "Aileden okula, yerel yönetimlerden siyasete ve toplumun tüm kesimlerine kadar herkesin bu dile sahip çıkması gerekiyor. Bir dil ancak konuşularak, korunarak ve günlük yaşamın her alanında kullanılarak yaşayabilir." dedi.

Konferanstan çıkacak kararların önümüzdeki dönemde Kürtçenin korunması ve geliştirilmesine yönelik çalışmalara yön vermesini beklediklerini ifade eden Güneş, atılacak her adımın dilin geleceği açısından büyük önem taşıdığını kaydetti.

Konferansa ku Saziyên Zimanê Kurdî bi dirûşma "Ji statuyê heta perwerdehiyê, ji bo muzakereyê çarçoveyeke nû" li Çand Amedê ya li navçeya Yenîşehîr a Amedê dar dixin û dê du rojan bidome, dest pê kir. Hevseroka Giştî Partiya Herêmên Demokratîk (DBP) Çîgdem Kiliçgun Ûçar, Hevserokê Giştî ya Partiya Demokratîk a Gelan (HDP) Cahît Kirkazak, Hevşaredarên Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê Serra Bûcak û Dogan Hatûn di nav de bi sedan nûnerên saziyên sivîl ên civakî û endam û rêveberên saziyên ziman ên ji bajarên bakurê Kurdistanê û Tirkiyeyê hatine, tev li konferansê bûn. Li konferansê pankartên bi zaravayên kurmancî, kirmanckî û soranî yên Kurdî û pankarta ‘Hezkirina ziman hezkirina welat e, hezkirina welat hezkirina xwebûnê ye’ hatin daliqandin. Beriya konferans dest pê bike ji bo cangoriyên azadî û demokrasiyê rêz hate girtin.

Di konferansê de ewilî li ser nav saziyên ziman Mûhîttîn Altin axivî. Mûhîttîn Altin bal kişand ser dirûşma konferansê û wiha got: “Em ji bo zimanê xwe statuyê dixwazin ji ber ku statuyeke zimanê me nîn e. Em derveyî qanûnan hatine hiştin. Heta ziman nebe zimanê perwerdehiyê gel nikare bêje pêşeroja me vekiriye. Niha pêvajoyeke siyasî heye. Ji bo gelê Kurd muzakere tên kirin. Ev konferans jî ji bo ku çarçoveyek were diyarkirin tê lidarxistin. Divê em çarçoveya zimanê xwe diyar bikin û nexşerêyekê diyar bikin. Pirsgirêka Kurd ne pirsgirêka axê, aboriyê ye. Pirsgirêka Kurd pirsgirêka ziman e. Li ser zimanê me tundî heye. Weke ku zimanê me zimanekî nû ye. Weke ku ne zimanekî folklorîk û kevin e tevdigerin. Weke ku zimanên din modern in bi zimanê me siyaset nikare bê kirin. Dema wisa nêzî zimanê me dibin, asîmîlasyonê ferz dikin. Ne tenê ziman diguherînin şêweya fikirina me jî diguherînin. Meseleyeke dîrokî ye.”

‘ZIMANÊ JIYANÊ'

Mûhîttîn Altin destnîşan kir ku divê êdî ji rewşa parastinê derkeve bibe zimanê jiyana rojene û wiha dirêjî da axaftina xwe: “Divê em ji zimanê parastinê derkevin. Divê em zimanê xwe veguherînin zimanê jiyana rojane, avakirinê. Divê vîzyona me zelal be. Em li ser axa xwe zimanê xwe bikin zimanê sereke. Di her qadê de li qada aboriyê, bazarê, teknolojiyê em bikin zimanê sereke. Zimanê me krîtera welatparêziyê ye. Divê kesên ji xwe re dibêjin welatparêz bi zimanê xwe biaxivin. Weke ku bi zimanê me entellektuelî nayê kirin nêz dibin divê etîk nêz bibin. Kî li ser navê me siyasetê bike divê zaravayê zimanê xwe bizane. Divê hîn bibin. Ev krîter gelek girîng e. Divê em li ser avakirinê bisekinin. Ji gazinan wêdetir divê em ava bikin. Hêvî dikim ev konferans bibe wesîleya wê. Ji bo me çarçoveyek û vîzyonek lazim e. Divê kesên ku vî karî bikin bên diyar kirin. Em weke saziyên ziman vê berpirsyariyê digirin ser xwe. Hemû saziyên tevgera Kurd divê parçeyekî saziyên ziman xwe bibînin. Hemû akademîsyen û entellektuel di nava seferberiyê de bin û bi saziyên ziman re tevbigerin. Divê em wekî zimanê neteweyî nêz bibin.”

Pişt re li ser polîtîkayên pişaftinê yên dewleta Tirk ên sedan salan û xebatên saziyên ziman sînevîzyonek hate nîşandan. Di sînevîzyonê de cih dan gotinên Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan ên derbarê zimanê Kurdî de jî. Piştre pêşkeşvan Çîrokbêj Ayhan Erkmen helbesta Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan a Derwêşê Evdî xwend.

Piştre aktîvîsta TJA'yê Mekiye Ormanci axivî. Mekiye Ormanciyê diyar kir ku zimanê Kurdî bi awayekî xwezayî, ji mêj ve ye, di nav statuyeke dîrokî, mirovane û dîyalektîk de hebûna xwe heta roja îro aniye û wiha got: “Statuya ku em roja îro ji bo zimanê Kurdî dixwazin, ne tenê ji bo rewşa siyasî ya berdemî ya îroyîn e, di heman demê de, ji bo qebûlkirina aîdiyetekê û mafê hebûnê ye. Di warê zimên de, ev eleqedarî, li ser pêwendiyeke jêderkî ye ku hema bêje di hemû zimanan de pênaseya wê ‘zimanê dayikê’ ye. Em ji van pênaseyan têdigihîjin ku jin; wekî dayik, kan û jêderka zimên in; çêbûn, bipêşketin û hilgirên wî ne. Û pêwendiya wan a di nava hev de, di tu statuyan de hilnayê û bi tu awayên qedexekirinê jî ji holê nayê rakirin. Ziman, wekî temsîla hebûna gelekî, neteweyekê, bi rêya dayikan, yanî wekî jêderk li ser bingeha jinbûnê, xwe digihîne kana hebûnê û temsîliyeta beranberî. Her ziman, bi awayekî xwezayî, li ser hebûna gel û neteweyan, meşrû ye. Bila statuya zimanê Kurdî, di xalbendên qanûnan de jî were qebûlkirin û ev yek bibe yek ji zincîra qayîm a aştîyeke mayînde. Serokatî dibêje; asta pêşketina ziman, asta pêşketina jiyanê ye. Civakek zimanê xwe yê dayikê çiqasî pêşxistibe, tê wateya ku jiyana xwe jî ewqasî bi pêş dixe.’ Em ji weke Tevgera Jinên Azad dibêjin; asta jiyanê di asta xwebûn û azadiyê de ye.”

Dûre Hevseroka Giştî ya DBPê Çîgdem Kiliçgun Ûçar axivî. Çîgdem Kiliçgun Ûçarê da zanîn ku hemû derdê dewleta Tirk li ser zimanê Kurdî ye û wiha got: “Ziman ne tenê ziman e ziman nasnameya me, dîrok, çanda me ye. Vê yekê dewlet tirsand. Dewleteke nû avakirin. Gotin ‘Em çawa ava bikin?’ Li ser tunebûna me ava kirin. Ji ber wê evqas zilmê dikin. Plana Şark Îslahatê ji bo zimanê me bû bendek. Gelê Kurd ji hemû qadên dewletê tune hesibandin. Perwerdehiya wan tune hesibandin. Sed sal li pey xwe hiştine hê jî ew Plana Şark Îslahatê dewam dike. Em dixwazin ku vê planê li ser xwe rakin. Divê em zimanî hînî van bikin. Di Plana Şark Îslahatê de xala 14emîn heye. Tevî wan hemû polîtîkayan me baş li ber xwe da. Ew yekên wan bi pêş neketin. Dema hatin Kurdistanê bi saya têkoşîna me neçar dimînin hin peyvên Kurdî bînin ziman. Statu tenê ji dewletê nayê xwestin. Divê em bi xwe di nava xwe de li hev bikin û bi biryar bin. Statuya civakî divê em bi xwe qebûl bikin. Heke ev saziyên me di nava hewldanê de bin ne tenê ji bo zimanekî ye. Ji bo hemû zaravayan e. Kurmancî, Kirmanckî, Soranî û Goranî hemû yek in ji bo me. Lê dema ez li cihekî bi zaravayê xwe diaxivim dibêjin em fêm nakin. Divê em hevdu fêm bikin. Kurmancî jî Kirmanckî jî zimanê me ye. Divê em zorê bidin xwe. Serok Apo dibêje heke em bi zimanê xwe biaxivin bipêşve bibin wê demê dê dibistan jî çêbin. Zarokên me ji destê me derdikevin. Bi zarokên xwe re bi Kurdî biaxivin. Dema em bi zimanê xwe axivîn em dijminatiya tu zimanan nakin. Em zimanê xwe li her qadê biaxivin. Pêşketina me ya di vî warî de dê bibe encama berxwedana me.”

Hevşaredarê Bajarê Mezin ê Amedê Dogan Hatûn jî spasiyên xwe pêşkeşî kedkarên ziman dan û da zanîn ku ev kedeke pîroz e. Hatûn bi bîr xist ku bi sedan sal in li ser zimanê me qedexe heye û wiha got: “Li çar aliyê Kurdistanê hebûna xwe li ser tunebûna me avakirin. Ji bo van sedsalên dawî em wan tevan şermezar dikin. Pêşengên me çawa li ber xwe dan. Heke em niha bi zimanê xwe biaxivin, bi saya wan hevalên me yên sedan sal in li ber xwe didin e. Ew ked ew têkoşîn wê tu car neyê jibîrkirin.”

STATU

Hatûn bal kişand ser pêvajoya heyî û ev tişt anî ziman: “Pêvajoya ku dest pê kirî bi hêvî ne. Em bi Serokê Gelê Kurd hêvî ne. Wê çand û zimanê me bibe xwedî statu. Ji bo hin tiştan fermiyet ne hewce ye. Divê em jî bikarin zimanê xwe bikin xwedî statu. Gelek tiştan em bi xwe dikarin ava bikin. Sed salên dawî têkoşîneke bêhempa heye. Helbet daxwazên me hene. Divê ji aliyê dewletê ve bibin fermî û qanûn. Em bi destê xwe xwe asîmîle dikin. Di jiyana rojane de statuyeke ziman heye. Ez bawer im dê konferans dîrokê binivîse. Em weke Şaredariya Bajarê Mezin a Amedê di nava vê xebatê de ne. Em di ferqa kêmasiyên xwe de ne. Em ê bêtir bi Kurdî bijîn.”

Konferans dê bi rûniştina yekemîn a bi navê ‘Statuya Hiqûqî ya Kurdî’ berdewam bike.

Suriye Geçici Hükümeti Eğitim Bakanlığı, Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetim tarafından verilen diplomalara ilişkin kararı yayımladı. Kararla birlikte Özerk Yönetim tarafından verilen diplomalar kabul edildi.

Kararın maddeleri şöyle:

Madde 1:

Daha önce Özerk Yönetim müfredatına göre eğitim gören öğrencilerin, Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenen birleşik ulusal standartlar ve yönetmelikler çerçevesinde, yalnızca 2025-2026 ve 2026-2027 eğitim yıllarında genel sertifika sınavlarına (ortaokul ve lise) katılmalarına izin verilecek.

Madde 2:

Daha önce Özerk Yönetim tarafından verilen diplomalar, Eğitim Bakanlığı tarafından onaylanan ve halen yürürlükte bulunan usul ve esaslar doğrultusunda tanınacak.

Madde 3:

Kararın yayımlanarak uygulanmak üzere ilgili tüm kurum ve kuruluşlara bildirilmesi kararlaştırıldı.”

Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nın (YKS) birinci oturumu olan Temel Yeterlilik Testi (TYT), bugün saat 10.15'te başlayacak.

Bu oturuma, 2 milyon 425 bin 560 aday başvuru yaptı. Adayların temel yeterliliklerini ölçen bu sınavın ardından pazar günü diğer iki oturuma geçilecek.

YKS'nin ikinci oturumu olan Alan Yeterlilik Testleri (AYT), yarın saat 10.15'te gerçekleştirilecek. AYT'ye toplam 1 milyon 628 bin 200 aday katılacak.

Sınavın üçüncü ve son oturumu olan Yabancı Dil Testi (YDT) ise yarın saat 15.45'te başlayacak.

YKS sonuçlarının 22 Temmuz ÖSYM'nin internet adresi üzerinden açıklanması bekleniyor.

Sonuçların ilan edilmesiyle üniversiteler için tercih süreci başlayacak.

Ziyarette eğitim emekçilerinin yaşadığı sorunlar, öğretmenlerin çalışma koşulları, mülakat uygulamaları, özel sektör öğretmenlerinin hak talepleri ve sendikal faaliyetlere yönelik müdahaleler ele alındı. DEM Parti heyeti, eğitim alanında yaşanan sorunların çözümü için öğretmenlerin taleplerinin dikkate alınması gerektiğini belirterek, hak arama mücadelesi yürüten eğitim emekçilerinin yanında olduklarını ifade etti. Heyet, öğretmenlerin demokratik ve meşru taleplerinin baskıyla karşılanmasının kabul edilemez olduğunu vurgulayarak, dayanışma ve örgütlü mücadelenin önemine dikkat çekti.
Ziyarette konuşan DEM Parti temsilcileri, “Hak arayan öğretmenler yalnız değildir. Eğitim emekçilerinin talepleri, daha adil ve eşit bir eğitim sistemi mücadelesinin parçasıdır” mesajı verdi.
Eğitim-Sen Genel Başkanı Kemal Irmak, Genel Sekreter Zülkif Güneş, Merkez Kadın Sekreteri Simge Yardım, Genel Örgütlenme Sekreteri İzzet İldeş ve TİS Hukuk Sekreteri Özlem Tolu’nun karşıladığı DEM Parti heyeti ile yapılan görüşmede, sendikal hakların korunması ve eğitim emekçilerinin karşılaştığı sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulunuldu.
Görüşmede ayrıca, öğretmenlerin güvenceli çalışma talebi, atama süreçlerinde yaşanan mağduriyetler ve eğitim alanındaki yapısal sorunlara karşı ortak dayanışma vurgusu yapıldı. DEM Parti heyeti, eğitim emekçilerinin mücadelesinin takipçisi olacaklarını belirtti.

Stresin mide üzerinde farklı mekanizmalarla etkili olduğunu anlatan Uzm. Dr. Coşkun "Stres mide asidi salgısını artırabilir ve buna bağlı olarak mide yanması ile ekşime hissi daha belirgin hale gelebilir. Aynı zamanda mide boşalmasını yavaşlatarak şişkinlik, erken doyma ve dolgunluk hissine neden olabilir" diye konuştu.

‘STRES REFLÜ VE HAZIMSIZLIK ŞİKAYETLERİNİ ARTIRABİLİR’

Stresin mide ve bağırsakların ağrıya olan duyarlılığını artırabildiğini belirten Uzm. Dr. Coşkun normalde rahatsızlık vermeyecek gaz veya gerilmenin bile ağrı olarak hissedilebildiğini söyledi. Reflü yakınmalarının da stres dönemlerinde artabileceğine dikkat çeken Uzm. Dr. Coşkun "Stresin doğrudan reflüye neden olduğu net olarak gösterilmiş değil. Ancak mevcut reflü şikayetlerinin daha sık ve daha şiddetli hissedilmesine yol açabilir. Bunun yanında bulantı, iştahsızlık ve karın ağrısı gibi yakınmalar da görülebilir" dedi.

‘TETKİKLER NORMAL OLSA DA ŞİKAYETLER DEVAM EDEBİLİR’

Özellikle fonksiyonel dispepsi ve irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi hastalıklarda stresin etkili olduğunu söyleyen Uzm. Dr. Coşkun, “Bazı durumlarda yapılan tetkiklerin normal çıkmasına rağmen hastaların şikayetleri devam edebilir. Yakınmaların yoğun iş temposu, sınav dönemi, ailevi sorunlar veya kaygı dönemlerinde artması, gün içinde değişkenlik göstermesi ve uyku bozukluğu ya da anksiyetenin eşlik etmesi stres kaynaklı sindirim sistemi sorunlarını düşündürebilir" dedi.

‘HER ŞİKAYETİ STRESE BAĞLAMAYIN’

Mide ve bağırsak yakınmalarının her zaman stres kaynaklı olmayabileceğine dikkat çeken Dr. Coşkun bazı belirtilerin mutlaka detaylı şekilde değerlendirilmesi gerektiğini belirterek "Kilo kaybı, kansızlık, yutma güçlüğü, tekrarlayan kusma veya mide-bağırsak sistemi kanaması gibi alarm bulguları varsa şikayetleri yalnızca strese bağlamamak gerekir. Bu tür durumlarda altta yatan organik nedenlerin araştırılması büyük önem taşır" diye konuştu.

Uzm. Dr. Coşkun, mide ve bağırsak sağlığını korumak için şu önerilerde bulundu:

“Düzenli uyuyun: Her gün benzer saatlerde uyuyup uyanmaya özen gösterin. Kaliteli uyku, stresin azaltılmasına ve sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlar.

“Dengeli ve düzenli beslenin: Öğün atlamayın, aşırı yağlı ve baharatlı gıdalardan kaçının. Sebze, meyve ve lif açısından zengin besinleri tercih edin.

“Fiziksel aktiviteyi ihmal etmeyin: Düzenli yürüyüş ve egzersiz, stres hormonlarının azalmasına yardımcı olurken sindirim sisteminin de daha sağlıklı çalışmasını destekler.

“Stres yönetimine önem verin: Nefes egzersizleri, meditasyon, hobiler ve sosyal aktiviteler günlük stresin azaltılmasına yardımcı olabilir.

“Şikayetleriniz devam ediyorsa uzmana başvurun: Mide yanması, şişkinlik, karın ağrısı veya reflü gibi yakınmalarınız sürüyorsa mutlaka bir gastroenteroloji uzmanına danışın.”

Avrupa’daki ziyaretlerini sürdüren Kobanê Üniversitesi Eşbaşkanı Şervan Muslim ve Halkla İlişkiler Yöneticisi Eşref Mehmûd, resmi davet üzerine Almanya’nın Bonn kentinde düzenlenen “Diaspora’da Kürtler; Uluslararası Etki ve Geleceğe Dönük Perspektifler” başlıklı uluslararası akademi konferansına katıldı.

Şervan Muslim konferansta yaptığı konuşmada, bilimsel ve kültürel alışverişi teşvik etmede akademik kurumların önemli rolünü ve diasporanın uzmanlık ve fırsatlarından yararlanarak yükseköğretimi desteklemenin ve toplumda sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etmenin önemini vurguladı.

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Dêrsim Şubeler Platformu, Agirî’nin Xamûr (Hamur) ilçesindeki evinde şüpheli bir şekilde yaşamını yitirmiş halde bulunan öğretmen Irmak Ayşe Koparan'a ilişkin basın açıklaması yaptı. Sanat Sokağı'nda yapılan açıklamada "Adıyla, yüzüyle, hikayesiyle Irmak Ayşe Koparan'ı unutmayacağız" pankartı açıldı.

Basın metnini okuyan Eğitim Sen Dêrsim Şubesi Kadın Sekreteri Rojda Çifçi, Irmak Ayşe Koparan'ın şüpheli ölümünün yalnızca bir ölüm haberi ile geçiştirilemeyeceğini ifade ederek, "Bu olay, kadın eğitim emekçilerinin yaşam hakkı, can güvenliği, çalışma koşulları ve kamu kurumlarının koruma yükümlülüğü açısından ciddi soru işaretleri barındıran ve kamuoyunun vicdanını derinden yaralayan bir durumdur. Kadın eğitim emekçileri özellikle görev yaptıkları birçok bölgede barınma sorunları, yalnızlaştırma, güvencesizlik, sosyal destek mekanizmalarının yetersizliği, idari baskılar, ayrımcı uygulamalar gibi çeşitli şiddet biçimleriyle karşı karşıya kalmaktadır. Ancak kamu otoriteleri tarafından bu sorunların görmezden gelindiği ve sorunların çözümüne yönelik kalıcı ve etkili politikalar geliştirilmediği görülmektedir" dedi.

'SORUŞTURULMASI DEVLETİN SORUMLULUĞU'

Kadınların yaşam hakkını tehdit eden koşulların münferit olmadığını dile getiren Rojda Çiftçi, "Kadınların eşitlik, güvenlik ve özgürlük taleplerini görmezden gelen politikalar, toplumsal cinsiyet eşitliği karşıtı söylemler, İstanbul Sözleşmesi gibi kadınları koruyan uluslararası mekanizmalardan uzaklaşılması, şiddet faillerini cesaretlendiren cezasızlık uygulamaları ve kamu kurumlarında yaygınlaşan erkek egemen yönetim anlayışı, kadınların yaşam hakkını sistematik biçimde ihlal eden vahim bir durum yaratmıştır. Kadın cinayetlerinin, şüpheli kadın ölümlerinin ve kadınlara yönelik şiddetin hiç olmadığı kadar arttığı böylesi bir ortamda, her ölümün titizlikle soruşturulması ve kamuoyunun tatmin edici biçimde bilgilendirilmesi devletin temel sorumluluğudur. Öte yandan, eğitim emekçisi kadınların güvenli çalışma ve yaşam koşullarına sahip olması, yalnızca bireysel bir hak değil, kamusal bir yükümlülüktür. Milli Eğitim Bakanlığı başta olmak üzere ilgili tüm kamu kurumları, eğitim emekçilerinin güvenliğini sağlamak, çalışma ortamlarında ortaya çıkabilecek baskı ve şiddet biçimlerini önlemek ve gerekli koruma mekanizmalarını etkin biçimde işletmek zorundadır. Eğitim emekçilerinin karşı karşıya kaldığı mobbing, ayrımcılık ve şiddet vakalarının görmezden gelinmesi kabul edilemez. Bu nedenle Irmak Ayşe Koparan’ın ölümüyle ilgili tüm süreçlerin yakından takipçisi olacağımızı bir kez daha ifade ediyoruz" şeklinde konuştu.

Irmak Ayşe Koparan’ın ölümünün tüm yönleriyle aydınlatılması ve sorumluların gereken cezaları alması çağrısında bulunan Rojda Çifti, "Eğitim Sen olarak, Irmak Ayşe Koparan’ın ailesine, yakınlarına, öğrencilerine ve tüm eğitim emekçilerine başsağlığı diliyoruz. Ölümünün üzerinin örtülmesine, gerçeğin karartılmasına, sorumluların korunmasına ve kadın eğitim emekçilerinin yaşam hakkının görmezden gelinmesine asla izin vermeyeceğiz. Gerçekler ortaya çıkıncaya kadar sürecin takipçisi olacağımız bilinmelidir" diye belirtti.

AMED

Amed'de de Eğitim Sen 3 No'lu Şube, Erxani'de bulunan şube binasında açıklama yaptı. Burada yapılan açıklamada basın metnini şube adına Yasemin Şahin okudu.

AGIRÎ

Eğitim Sen Agirî Şubesi de şube binasından Cumhuriyet caddesine kadar yürüyüş yaprak basın açıklaması gerçekleştirdi. “Irmak öğretmen için adalet istiyoruz, gerçekler açığa çıkarılsın sorumlular hesap versin” pankartı açılan yürüyüşte “Sessiz kalmayacağız”, “Baskı değil adalet” dövizleri açıldı. Yürüyüş esnasında sık sık, “Jin jiyan azadî” sloganı atıldı. Açıklamaya Tevgera Jinên Azad (TJA) ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) Agirî Milletvekili Heval Bozdağ katıldı.

Ortak basın metnini Eğitim Sen Agirî Şube Eşbaşkanı İlhan Levent okudu. Heval Bozdağ da Milli Eğitim Bakanlığı'nın duyarsızlığına tepki göstererek yetkilileri istifaya çağırdı.

“Kürtçenin sesiyle, sözüyle ve hafızasıyla bir araya geliyoruz” temasıyla gerçekleştirilen programda dengbêj dinletileri, müzik ve şiir etkinlikleri, erbane gösterileri, konserler ve çocuklara yönelik Kürtçe bilgi yarışmaları düzenlendi. Etkinliklerde Kürtçenin toplumsal hafıza ve kültürel miras açısından taşıdığı öneme dikkat çekildi.
Yenişehir Belediyesi Kültür ve Sosyal İşleri Müdürlüğü tarafından organize edilen programa Yenişehir Belediyesi Eşbaşkanları Safiye Akdağ ile Mehmet Ergün’ün yanı sıra belediye meclis üyeleri, eşbaşkan yardımcıları, birim amirleri, öğrenciler, MED-DER temsilcileri, Meclîsê Kirmanckî üyeleri, Kürt edebiyatçılar, Yenişehir Ziraat Odası Başkanı Süleyman İskenderoğlu, DTSO İş Kadınları Meclisi Başkanı Filiz Ekingen, Rojin Kabaiş’ın annesi Aygül Kabaiş ile çok sayıda yurttaş ve çocuk katıldı.

Programın açılışında konuşan Yenişehir Belediyesi Eşbaşkanı Safiye Akdağ, herkesin Kürt Dil Bayramı’nı kutlayarak anadilin yaşamın temeli olduğunu söyledi. Annelerin dili bugüne taşıyan en önemli güç olduğunu vurgulayan Akdağ, özel olarak uygulanan asimilasyon politikaları nedeniyle çocuklar ve gençlerin kendi anadil ve kültürlerinden uzaklaştırılmaya çalışıldığını belirtti.
Akdağ konuşmasında şu ifadeleri kullandı:
“Her dil bizim için çok kıymetlidir. Her dil bir dünya, bir renktir. Ama dilimiz halen yasaklı, halen dilimizin statüsü yok. Bu yüzden daha çok dilimize ve kültürümüze sahip çıkmalıyız. Herkes kendi dilini konuşmalı, çocuklarına anadillerini öğretmeli. Dilimiz bizim her şeyimizdir. Dil giderse ulus olarak da kültürel olarak da yok oluruz.”
Ardından konuşan Yenişehir Belediyesi Eşbaşkanı Mehmet Ergün ise 15 Mayıs’ın Kürtler açısından önemli ve anlamlı bir gün olduğunu ifade ederek, Kürtçenin yaşamın her alanında konuşulması gerektiğini söyledi.

Ergün konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu:
“Nerede olursak olalım kendi dilimizi konuşalım ve yaşatalım. Dil; kültür, kimlik ve yaşamdır. Dilimizi bugünlere annelerimiz getirdi, yoksa bu dil unutulurdu. Yaşamın her alanında dilimizi konuşmalı ve yaşatmalıyız. Dilimiz zenginleşirse kültürümüz ve kimliğimiz de güçlenir. Belediye hizmetlerini anadilimizde verdik ve bu bizim sorumluluğumuzdur. Herkesin Dil Bayramı’nı kutluyorum.”

Etkinlikler daha sonra dengbêjler Sidikê Farqînî ve Rêdur Serqan’ın dinletileriyle devam etti. Müzik, şiir, erbane ve konser programlarının ardından çocuklara yönelik Kürtçe bilgi yarışması gerçekleştirildi. Yoğun katılımla geçen etkinlikler coşkulu anlarla sona erdi.

Kürt Dil Kurumları, 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı dolayısıyla açıklama gerçekleştirdi. Şêx Seîd Meydanı’nda gerçekleştirilen açıklamaya, Demokratik Bölgeler Partisi (DBP) Eş Genel Başkanı Keskin Bayındır, Demokratik Birlik İnisiyatifi Eşsözcüsü Mehmet Kamaç, siyasi parti ile sivil toplum örgütü temsilcilerinin yanı sıra yüzlerce kişi katıldı. Açıklamada, “Zımanê min welatê min e”, “Mo do xoverdayîşê ziwanê Kurdkî berz bikerê”, “Bila Kurdî bibe xwedî statü”, “Dem deme ziwanê Kurdkî yo”, “Azadiya zimanê Kurdî bingeha aştiyê ye”, “Kurdkî nasnameyê ma ya”, “Her dem Kurdî, her der Kurdî”, “Şer kuştine, aştî jiyan e”, “Kurdî, azadî, aştî” dövizleri taşınırken, sık sık “Be zıman jiyan nabe” ve “Zımane me rumeta me ye” sloganları atıldı.

Meydana alkış, zılgıt ve davul eşliğinde giren kitle, uzun süre halaya durdu. Ardından açıklama gerçekleştirildi. Burada ilk olarak konuşan Kürt eğitmen Rıfat Ronî, Kürt Dil Bayramı’nın tarihçesine değinerek, herkesin bayramını kutladı.

Sonrasında Kurmanckî yapılan açıklama metnini Mezopotamya Dil ve Kültür Araştırmaları Derneği (MED-DER) Eşbaşkanı Şükran Yakut okudu.

Açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Bugün 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı’dır. 15 Mayıs 1932’de Kürt aydın ve dilbilimci Celadet Elî Bedirxan ile arkadaşlarının öncülüğünde, Hawar Dergisi Şam kentinde Latin harfleriyle yayımlanmaya başladı. Hawar Dergisi’nin ilk sayısında şu ifadeler yer aldı: 'Hawar bilginin sesidir. Bilgi, kendini tanımaktır. Kendini tanımak bize kurtuluş ve mutluluğun yolunu açar. Kendini tanıyan herkes kendini tanıtabilir. Bizim Hawar’ımız her şeyden önce dilimizin varlığını tanıtacaktır. Çünkü dil, varlığın ilk şartıdır.'

ASİMİLASYON POLİTİKALARI

15 Mayıs günü, Kürt dilini koruma ve geliştirme ile Kürtçe için verilen mücadeleyi büyütme amacıyla 2006 yılında 'Kürt Dil Bayramı' ilan edildi. O tarihten bu yana her yıl çeşitli etkinlik ve programlarla kutlanmaktadır. Bilindiği üzere yüz yılı aşkın bir süredir Türkçü devlet anlayışının sonucu olarak Kürt dili, kültürü ve kimliği üzerinde farklı biçimlerde inkâr, asimilasyon, baskı ve saldırılar yürütülmektedir. 21’inci yüzyılda dahi Kürt halkına, özellikle milyonlarca Kürt çocuğuna yönelik asimilasyon politikaları ağır biçimde sürdürülmektedir. Türk dili ve Türklük, Kürtlere ve Kürt çocuklarına dayatılmakta; Kürt çocukları Türkçe eğitim yoluyla asimilasyona uğratılmaktadır. Bunun sonucu olarak milyonlarca Kürt çocuğu kendi dilinden, kültüründen ve kimliğinden uzaklaştırılmış, halen de uzaklaştırılmaktadır. Uluslararası sözleşme ve ölçütlere göre bu asimilasyon uygulamaları insanlığa karşı ağır suç niteliğindedir.

Kürt halkı, Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bugüne kadar devletin inkâr, asimilasyon ve yok etme politikalarıyla karşı karşıya kalmıştır. Kuşkusuz Kürt halkı da başlangıçtan bugüne bu saldırgan politikalara karşı mücadelesiyle itirazını ortaya koymuş ve bu mücadeleyi sürdürmüştür.

Her halk ve ulus gibi Kürt halkı da dili, kültürü ve ulusal değerlerini korumak için yıllardır her alanda mücadele etmektedir. Tüm ulusal mücadelelerin temelinde ise dil ve kültür özgürlüğü talebi bulunmaktadır. Kürt halkının mücadelesinde de Kürt dili ve kültürünün özgürlüğü temel ve belirleyici bir yere sahiptir.

KÜRT DİLİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ MÜCADELESİNİ DAHA FAZLA BÜYÜTECEĞİZ

Kürt halkı son olarak, Abdullah Öcalan’ın 'Barış ve Demokratik Toplum' çağrısıyla birlikte, Kürtçenin özgürlüğü, statüsü ve anadilde eğitimin önündeki engellerin kaldırılmasına ilişkin tartışmaları ve Kürtçe için yürütülen toplumsal mücadeleleri yeni bir aşamaya taşımıştır. Kürtçeye sahip çıkma iradesi daha da güçlenmiştir. Özellikle belirtmek gerekir ki; Abdullah Öcalan’ın çağrısı aynı zamanda ulusal ruhun, özgürlükçü, barışçıl ve demokratik toplum anlayışının yeniden canlanmasına vesile olmuştur. Bu sürecin başarıya ulaşması; kimlik, statü, siyasal ve hukuki hakların güvence altına alınmasının önünü açacaktır. Bunun için de 'Barış ve Demokratik Toplum' çağrısına en güçlü biçimde sahip çıkacak, Kürt dilinin geliştirilmesi ve güçlendirilmesi mücadelesini her zamankinden daha fazla büyüteceğiz.

GEREKLİ HUKUKİ ADIMLAR ATILMALIDIR

Dil, ulusların temel direğidir. Dil insanı insan, halkları da kimlik sahibi yapar. Anadili bilmek ve anadilde eğitim görmek de bu temel direği güçlendirmek ve kalıcı hale getirmektir. Bu gerçeklikten hareketle bir kez daha ifade ediyoruz ki; demokratik ve huzurlu bir ülke için Kürt dilinin özgürlüğünün önündeki tüm yasal ve fiili engeller kaldırılmalı, Kürtçe statü sahibi olmalı ve eğitim dili haline gelmeli; yaşamın her alanında özgürce kullanılmalıdır. Bunun için gerekli siyasi ve hukuki adımlar atılmalıdır.

DİLSİZ BİR YAŞAMI ASLA KABUL ETMEYECEĞİZ

Bu hedefin gerçekleşmesi için de tüm Kürt kurumları, partileri ve demokratik çevreler bir yandan 'Kürtçeye Statü, Kürtçe Eğitim' şiarıyla toplumsal mücadeleyi büyütecek; diğer yandan Kürtçe konusunda toplumsal bilinçlenme, örgütlenme ve kurumsallaşma çalışmalarını daha da geliştirecektir. Biz Kürt halkı olarak; Kürt halkının siyasal statüsünün temel unsurları olan dilsiz, kültürsüz ve kimliksiz bir yaşamı asla kabul etmeyeceğiz. Bu taleplerimizin gerçekleşmesi için Kürt halkı olarak haklı ve meşru mücadelemizi her zamankinden daha kararlı bir şekilde sürdüreceğiz.

KÜRTÇE YAŞAYIN

Bu duygu ve düşüncelerle halkımıza çağrıda bulunuyoruz: Dilimiz için verdiğimiz mücadeleyi ulusal bilinçle daha da büyütelim. Her yeri Kürtçe evlere, okullara dönüştürelim; Kürtçe öğrenelim, öğretelim, yaygınlaştıralım ve yaşamımızın her alanında Kürtçeyi kullanalım. Kürtçe konuşun, Kürtçe okuyun, Kürtçe yazın, Kürtçe mücadele edin, Kürtçe yaşayın. 15 Mayıs Kürt Dil Bayramı tüm Kürt halkına ve insanlığa kutlu olsun.”

'DİLİMİZ İÇİN SOKAKLARDA OLACAĞIZ'

DBP Eş Genel Başkanı Keskin Bayındır, sözlerine Kürt Dil Bayramı’nı kutlayarak başladı. Bayındır, “Hawar Dergisi bugün 94 yıldır Kürt halkının müjdecisi oldu, Kürt halkının, Kürdistan halkının bayramı oldu. Binlerce kişiyle okullarda, sokaklarda, her yerde dilimizi kutlamak isterdik. Ama bugün bu meydanda kutluyoruz, bunun bir sebebi var: Devlet 100 yıldır dilimiz üzerinde asimilasyon politikalarını sürdürüyor. Dilimiz hala resmi dil olarak kabul edilmiyor. Cumhuriyetin kuruluşundan bu yana birçok genelge ve fermanlarla bu dili yok etmek istedi. Kürdistan halkı yüz yıllardır kutlu topraklarında bu dili kullanıyor, bu devlet hala dilimize karşı yanlış bir yaklaşım sergiliyor. O yüzden bu sokaklardayız. Okullarda, dükkanlarda, köy ve kentlerde Kürt Dil Bayramı’nı kutlamak isterdik. Devlet hala asimilasyon politikalarını yürütüyor. Dilimiz özgürlüğü için mücadelemizi daha çok büyüteceğiz, genişleteceğiz. Dilimizin statüsü sağlanmadan bu mücadeleyi bırakmıyoruz. Diliz okullarda, sokaklarda resmi dil olana kadar sokaklarda olacağız. Bu tarihi meydanda devlete sesleniyoruz: Bu asimilasyon ve inkarcı politikasını bırakın. ‘Siz bize haksızlık yapıyorsunuz; TRT 6 var’ diyorlar. Doğru ama yüzde yüzde Kürtlerin yaşadığı kentlerde, bir genelgeyle ‘Dini cemaatlerde Kürtçe dille vaaz vermeyeceksiniz, Türkçe vaaz vereceksiniz’ diyorlar. Bu ikiyüzlü bir politika. O yüzden inkar ve asimilasyon politikanız sürüyor. Barış Anneleri süreçle ilgili duygularını kendi diliyle dile getirmek istedi ama yasaklandı. Bu inkar, asimilasyon zihniyetidir. Kürt ve Türk arasındaki kardeşliğin başlangıcı dilimizin kabul edilmesidir, köylerimizin, dağlarımızın, yaylarımızın, sokaklarımızın adlarının geri verilmesidir. O yüzden televizyonlarda yılda bir, iki defa gelip 2 kelime Kürtçe konuşarak; Kürtlerin dostu olmuyorsunuz. Kürt halkı bu siyasetini ikiyüzlü bir siyaset olduğunu biliyor. O yüzden bu asimilasyon politikalarına karşı mücadelemizi sürdürüyoruz” şeklinde konuştu.

‘HER YERİ OKUL YAPMALIYIZ’

Kürt kurumlarına, ailelere, halka Kürt dilinin gelişmesi noktasında sorumluluk düştüğünü sözlerine ekleyen Bayındır, “Devlete karşı haklarımız, dilimizin statüsü için mücadele etmeye devam edeceğiz. Ama sorumluluğumuz var; her alanda her koşulda kültürümüzü, dilimizi geliştirmemiz gerekiyor. Türkiye’de 16 dil yok olmakla yüz yüze. Bunlardan biri Kurmanckî. Buna karşı her yeri okul yapmalıyız. Bu dil ölümle karşı karşıya değil, yaşamla karşı karşıya olmalı, yayılmalı. Bu sorumluluk hepimizin üzerinde” diye belirtti.

Bugün yayın hayatına başlayan Nûçe TV ile Kurdî FM’in kuruluşunu kutlayan Bayındır, “Hayırlı olsun, halkımıza müjde olsun. Kutlu olsun. Bu kurumların gelişmesi için dilimizin statüsü, özgürlüğü için çalışıyorsunuz. Bu yük hepimizin üstünde. Son çağrım belediyelerimize, kurumlarımıza, arkadaşlarımıza; Kürtçe meselesini dert etmeliyiz. Kürtçe meselesi halkımız için yurtseverlik meselesidir, özgürlük meselesidir” dedi.

Ardından Rıfat Ronî, yarın “Barış için bir adım at” şiarıyla gerçekleştirilecek olan yürüyüşe katılım çağrısında bulundu.

Açıklama, seslendirilen “Zımane Kurdî” şarkısı ile alkış ve sloganlarla son buldu.

Gelê Kurd ku bi salan e bi polîtîkayên bişaftin û înkarê re rûbirû maye, ji bo qebûlkirina zimanê xwe yê dayikê têkoşîna xwe bê navber didomîne. Tevî ku zimanê Kurdî di destûra bingehîn de nayê qebûlkirin û mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê bi qanûnan tê astengkirin, gelê Kurd daxwaz dike ku Tirkiye hem di qada qanûnî de vî mafî qebûl bike, hem jî astengiyên hiqûqî li ser peymanên navneteweyî rake. Ev daxwaz herî zêde di 15’ê Gulanê Cejna Zimanê Kurdî de tên ziman.

Hevberdevkê Komîsyona Zimanê Kurdî ya Şaxa Komeleya Hiqûqnasên ji bo Azadiyê (OHD) Mehmet Emîn Gokdemîr, welatiya bi navê Eylem Yavuz û rêvebera Komeleya Lêkolînên Ziman û Çanda Arî (ARÎ-DER) Şînda Ayazgun daxwaz kirin ku Kurdî bibe zimanê fermî.

Gokdemîr diyar kir ku divê li hemû saziyên fermî û yên din ên li Tirkiyeyê zimanê Kurdî jî hebe û destnîşan kir ku Kurd tevî hemû astengiyan jî dev ji zimanê xwe bernadin. Gokdemîr bal kişand ser Pêvajoya Aştî û Civaka Demokratîk û ev tişt got: “Di vê pêvajoyê de divê destûra bingehîn, qanûn û peymanên navneteweyî werin guhertin da ku di civakê de aramî pêk were. Lê tevî ku sal û nîveke ev pêvajo berdewam dike, hîn di destûr û qanûnan de guhertinek nehatiye kirin. Ev rewş jî di nav gel de dibe sedema bêhêvîbûn û bêbaweriyê. Em dixwazin 15’ê Gulana 2026’an bibe roja ku Kurdî gihîştiye statuya xwe ya qanûnî û wekî zimanê fermî û perwerdehiyê hatiye qebûlkirin.”

DAXWAZA JIYANÊ YA BI ZIMANÊ DAYIKÊ

Eylem Yavuz a ku beşdarî çalakiyên li Amedê bû, diyar kir ku jiyana bi zimanê dayikê dê pêşerojê ronî bike û wiha axivî: “Dema mirov nikaribe bi zimanê xwe biaxive, her tim di tarîtiyê de dimîne. Divê dê û bav bi zarokên xwe re bi Kurdî biaxivîn da ku nifşên nû jî bi zimanê xwe mezin bibin.”

Huseyîn Bariş jî bal kişand ser polîtîkayên zextê yên li ser çand û zimanê Kurdî û diyar kir ku qebûlkirina statuyê şert e.

‘DIVÊ HER MAL BIBE DIBISTANEK’

Rêvebera ARÎ-DER’ê Şînda Ayazgun destnîşan kir ku perwerdehiya ziman di malbatê de dest pê dike û wiha pê de çû: “Li Tirkiyeyê zimanê Kurdî di bin xetereyê de ye. Lewre ne zimanê perwerdehiyê ye û qadên perwerdeyê kêm in. Divê her mal bibe cihê perwerdehiyê û dê û bav bi vê hişmendiyê tevbigerin. Divê pêşî dev ji polîtîkayên înkarê were berdan. Ne tenê ji bo Kurdî, divê ji bo hemû zimanên dayikê statu were dayîn.”

Şînda Ayazgun di dawiyê de bang li gelê Êlihê kir ku beşdarî çalakiyên Cejna Zimanê Kurdî bibin.

Koma Vateyê, ev bi sal in li ser zaravayê Kirmanckî yê Kurdî xebatên akademîk dike. Kom, bi armanca standartkirin û nûjenkirina Kirmanckî di sala 1996'an de li paytexta Swêdê Stockholmê hat avakirin. Gelek kesên ji herêmên cihê di komê de cih girtin. Di sala 1997'an de Kovara Vate dest bi weşanê kir û di sala 2003’yan de jî Weşanên Vate hate avakirin. Tevî ku hinek nav hatibin guhertin jî, xebatên komê her berdewam kir.

XEBATÊN GIRÎNG ÊN VATEYÊ

Nivîskarê Koma Vateyê Denîz Gunduz destnîşan kir ku heta îro xebatên kirine lê hinek pirsgirêk hîn jî berdewam dikin. Gunduz anî ziman ku nebûna dibistaneke Kirmanckî û neyekbûna nivîs û xwendinê di nava van astengan de cih digirin û ev tişt got: "Yên ku ji derve li xebatên me dinêrin, baş fêm nakin em çi dikin; dibêjin ‘Ev mirov çi dikin?’. Mînak, kesekî ku nizanibe pirtûka me dixwîne û rexne dike, dibêje ‘Ev ne Zazakî ye’. Lewre Zazakiya gundê wî di bîra wî de nemaye. Yek dibêje ‘Ev Zazakiya Çewlîgê ye’, Çewlîgî dibêje ‘Ev Zazakiya Dêrsimê ye’, Dêrsimî jî dibêje ‘Ev Zazakiya Sêweregê ye’. Lê yên ku dixwînin, dinivîsin û haya wan ji vê meseleyê heye, xebatên me dişopînin. Di vê mijarê de xebat serkeftî bû."

Gunduz diyar kir ku xebatên Koma Vateyê serkeftî ne û wiha pê de çû: "Lewre pirtûkên ku ji weşanxaneyan derdikevin, pîvanên Vateyê tên esasgirtin. Mînak, gelek alfabe hebûn, lê diviyabû standardek hebe. Li welatên din dewlet di rola biryarderiyê de ne. Li cem me saziyeke biryarder nîne, loma pirsgirêk derdikevin. Kurmancên rewşenbîr bi serê xwe ev xebat kirin. Koma Vateyê jî wekî saziyekê ku ziman vediguherîne sazûmanî xebatê dike. Li Tirkiyeyê mînak Saziya Zimanê Tirkî (TDK) heye. Em jî dikarin xwe di heman kategoriyê de bibînin. Mînak di nivîsên Kirmanckî yên di saziyan, şaredariyan û çapemeniyê de êdî ev xebat rûniştiye. Mînak di Zazakî de peyvên modern nînin, wekî 'koordinasyon'. Yên ku dipirsin 'Em ji vê peyvê re çi bêjin?', dikarin di ferhenga Vateyê de van peyvan bibînin."

'ZAZAKÎ DIMIRE'

Gunduz bal kişand ser metirsiya li ser Kirmanckî û wiha dirêjî da axaftina xwe: "Ji bo miletê me prestîja Kurdî nîne, ya Zazakî hîn kêmtir e. Hem nifûsa wê kêm e, hem jî Zazakî tenê li Tirkiyeyê tê axaftin û bi taybetî li ser sînorê Tirkan dimîne. Pir asîmîle bû. Li gorî UNESCO'yê Zazakî dimire. Ger wiha berdewam bike, Kurmancî jî li Tirkiyeyê dimire. Ger çareyek neyê dîtin, kes xwedî lê dernekeve û eleqeyek nebe, rewş bi rastî pir xirab e."

REXNE LI NÛNERAN

Gunduz anî ziman ku sazî û dezgehên demokratîk bi têra xwe xwedî li Kirmanckî dernakevin û wiha got: "Tenê wekî xebateke entelektüel dimîne. Mînak weşanxaneyên Kurd hene, têkoşîna şexsî dikin, vî barî hildigirin ser milê xwe. Hinek saziyên me hene lê têrê nakin. Mînak Enstîtuya Kurdî heye, têdikoşe, lê kêm dimînin. Li Amedê MED-DER heye. Ked û xizmeta van saziyan pir e. Li vir di şaredariyê de xebat hene. Lê dîsa jî nabe. Em herin bazara Amedê, hûn ê Kurmancî an jî Zazakî bibihîzin. Nexwe prestîja wê çawa winda dibe? Hişmendiya ziman a nûnerên ku civakê hem di warê siyasî hem jî di warê çandî de temsîl dikin nîne. Her tiştî bi Tirkî dikin û ev bû sedema windakirina prestîjê. Ev ne tenê sedem e, sedemên din jî hene. Ji bo ziman polîtîka û rêxistinkirin pêwîst e. Mixabin ji bo ku ziman winda nebe tu tevdîr nînin. Divê sazî bên cem hev û komxebatan bikin. Tevgera Kurd pir bi hêz e û ger bike derd, hêza wê ya çareserkirinê heye."

'SAZIYÊN CUDA PÊWÎST IN'

Gunduz destnîşan kir ku elwesta li hemberî Kirmanckî wekî "zarokê dêmariyê" ye û wiha axaftina xwe bi dawî kir: "Mînak gelek televîzyon û radyoyên Kurmancî hene lê Zazakî nîne. Şanoyeke Zazakî nîne. Hevalên me yên şanoger hene ku em bi hev re dixebitin û ez ji wan re dibêjim 'Li Amedê herî kêm 500 hezar Zaza dijîn, çima şanoyeke Zazakî nîne?' Ew jî dibêjin 'Şanoya Kurdî heye'. Di saziyên me de dema tê gotin Kurdî, tenê behsa Kurmancî tê kirin. Enstîtuya Kurdî mîna 'Enstîtuya Kurmancî' dixebite. Divê ev têgeh bê hilweşandin. Ji bo Zazakî şanoya cuda, saziya cuda pêwîst e. Nexwe dê çawa çareser bibe? Di hinek navçeyên Amedê de tenê Zaza hene, lê di şaredariyan de Zazakî li bin Kurmancî tê nivîsandin. Civak bi rastî amade ye, lê li cem me tenê xebatên siyasî hene. Mînak li şûna ku em bêjin ‘Werin MED-DER'e’, divê em herin tax û gundan. Hişmendî û daxwazek wiha nîne."

Sibe: Pêşniyarên çareseriyê yên komeleyan

MA / Dîren Yurtsever

Dîlok'un Şahinbey ilçesinde yer alan Milli Eğitim Akademisi önünde toplanan Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Dîlok Şubesi üyeleri, son dönemde hayata geçirilen akademi uygulamasına karşı basın açıklaması gerçekleştirdi. "Eğitim akademileri çözüm değil sorun üretiyor" yazılı pankartın açıldığı eylemde, "Sermayeye değil, öğretmene bütçe" ve "İnsanca çalışmak, insanca yaşamak istiyoruz" sloganları yükseldi.

Sendika adına açıklamayı Eğitim Sen Şube Başkanı ve Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu (KESK) Dönem Sözcüsü Ömer Faruk Parlakçı yaptı. Milli Eğitim Akademisi’nin öğretmenlerin mesleki gelişimini güçlendirmek yerine ağır ekonomik, sosyal ve fiziki sorunlar yarattığını ifade eden Parlakçı, "Özellikle Antep’teki 1305 öğretmen ciddi bir mağduriyetle karşı karşıya" dedi.

Açıklamada öne çıkan temel sorunlar şu şekilde sıralandı:

"* Geçim Sıkıntısı: Yaklaşık 32 bin TL düzeyindeki gelirin; yüksek kira, beslenme ve ulaşım giderleri karşısında yetersiz kaldığı belirtildi.

* Barınma Krizi: Yurt ücretlerinin 27 bin TL’ye kadar çıkmasının, öğretmenleri neredeyse yalnızca barınma ihtiyacı için çalışır hale getirdiği ifade edildi.

* Ulaşım ve Altyapı: Toplu taşıma yetersizliği nedeniyle öğretmenlerin yoğun ve sağlıksız koşullarda yolculuk yaptığı, görev yerlerine ulaşmakta büyük güçlük çektiği dile getirildi.

* Fiziki Koşullar: Eğitim binalarında yemek yenecek veya dinlenilecek alanların bulunmadığı, öğretmenlerin oturacak sandalye dahi bulamadığı insani olmayan koşullara dikkat çekildi."

‘SÜRECİN TAKİPÇİSİ OLACAĞIZ’

Eğitim emekçilerinin en temel ihtiyaçlarının dahi görmezden gelindiğini belirten Parlakçı, bu plansız uygulamanın derhal durdurulması gerektiğini vurguladı. Akademideki fiziki şartların insan onuruna uygun hale getirilmesini ve ulaşım altyapısının güçlendirilmesini talep eden Parlakçı, konunun sonuna kadar takipçisi olacaklarını vurgulayarak ilgili kurumları adım atmaya çağırdı.

Basın açıklaması alkışlar ve sloganlar eşliğinde sona erdi.

Amed Büyükşehir Belediyesi, Kürt Dil Bayramı dolayısıyla bu yıl da çeşitli etkinliklerden oluşan bir program hazırladı. Kültür ve Sosyal İşler Dairesi Başkanlığına bağlı Dil Koruma ve Geliştirme Şube Müdürlüğü tarafından organize edilen etkinlikler, 10, 15 ve 17 Mayıs tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Riha ve Mereş’te okullara yönelik saldırılar gündemdeki yerini korurken, Mersin Çamlıyayla'da İlçe Eğitim Müdürlüğü'nde yaşanan usulsüzlükleri dile getiren Kasım Ekenler Çok Programlı Anadolu Lisesi Müdürü Abdullah Cankara görevden alındı. Cankara, hakkındaki disiplin soruşturması tamamlanmadan başka bir ilçede görevlendirildi.

Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) Mersin Şubesi Hukuk Sekreteri Funda Gök, üyeleri olan Cankara'nın sürgün edilmesini değerlendirdi.

MOBBİNG VE BASKI

Eğitimdeki şiddet ve sürgünlerin tek bir nedenle açıklanamayacağını dile getiren Funda Gök, "Tek bir suçlu yok ama çok sayıda mağdur var” dedi. Öğretmen atamaları ve yönetici görevlendirmelerinde liyakat ilkesinin gözardı edildiğini vurguladı. Çamlıyayla’da üyelerine dönük uygulamaya dikkati çeken Funda Gök, sendika üyelerine yönelik sistematik baskı uygulandığını söyledi.

Funda Gök, "Üyemiz hakkında yürütülen soruşturma sonuçlanmadan görevinden alındı ve Mut ilçesine gönderildi. İtiraz süreçleri dahi tamamlanmadan bu kararın verilmesi hukuksuzdur” diye kaydetti. Cankara'nın göreve başladığı günden bu yana baskıya maruz kaldığını belirten Funda Gök, "Kendisine mobbing uygulandığını bir yıl önce bize iletti. Tüm süreci kayıt altına aldık. Bu durum birkaç aylık değil, sistematik bir baskının sonucudur” dedi.

'AMAÇ BİAT KÜLTÜRÜ OLUŞTURMAK'

Eğitim kurumlarında farklı düşüncelere tahammülsüzlük olduğunu kaydeden Funda Gök, "Liyakat yerine ilişkiler üzerinden yürüyen bir yapı oluşturuluyor. Farklı düşünen eğitimciler tasfiye edilmek isteniyor. Amaç biat kültürünü yerleştirmek. Bilimsel, demokratik, laik ve eşitlikçi bir eğitim sistemi istiyoruz. Öğrencilerin ve öğretmenlerin ayrıştırılmadığı, birlikte üreten ve dayanışma içinde olan bir eğitim ortamı hedefliyoruz" diye konuştu.

Okullarda okul içi ve çevresini görecek şekilde kamera sistemleri kurulacak ve mevcut güvenlik kamera sistemlerinin faal halde bulundurulması sağlanacaktır" ifadesi yer aldı.

GİRİŞ-ÇIKIŞLAR TEK KAPIDAN SAĞLANACAK

Genelgede "Okulların çevresinde bulunan fiziki engeller (duvar, tel-çit vb.) kontrol edilerek eksiklikler giderilecek, öğrenciler ve ziyaretçilerin giriş-çıkışları için zorunlu olmayan ilave kapılar kapatılarak giriş-çıkışların tek bir kapıdan kontrollü şekilde yapılması sağlanacaktır. Şiddet eğilimi, tehdit dili, kontrol sorunları, saldırgan davranış örüntüleri fiziksel veya sözlü olarak gösterilmesi ve dijital mecralarda ortaya çıkan risk işaretleri dikkatle izlenerek, erken uyarı ve erken müdahale mekanizmaları etkin bir şekilde işletilecektir. Risk grubunda yer aldığı düşünülen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmaları gerçekleştirilirken veli iş birliği ile kurumlar arası koordinasyon sağlanacak, gerekli izleme, değerlendirme ve takip mekanizmaları kurulacaktır. Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek ve onları olumsuz yönde etkileyebilecek risk faktörlerini azaltmak amacıyla öncelikli olarak gelişimsel ve önleyici rehberlik çalışmalarının etkili bir biçimde yürütülmesi sağlanacaktır. Çocukların gelişiminde ailelerin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalar artırılacaktır. Dijital risklere karşı öğrenci, öğretmen ve velilerin becerilerini artırmaya yönelik dijital esenlik çalışmaları yaygınlaştırılacaktır" ifadeleri yer aldı.

RİSK FAKTÖRÜNE GÖRE SABİT 'OKUL KOLLUK GÖREVLİSİ'

Genelgenin devamında "Ülke genelindeki okulların risk faktörleri dikkate alınarak güncellenen öncelik derecelerine göre öncelik derecesi yüksek olan okullarda sabit olarak görev yapmak üzere 'Okul Kolluk Görevlisi', diğer okullarda ise okul yönetimi ile sürekli iletişim halinde olacak 'Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi' görevlendirilmesine hassasiyetle devam edilecektir.

OKUL KAPISININ DIŞINDA MOTORİZE EKİP

Genelgede "Okul giriş ve çıkış saatlerinde kolluk görünürlüğü artırılacak; okulların güvenlik önceliklerine göre ihtiyaç duyulması halinde okul bahçe kapısının dışında, okul yönetimi ile sürekli irtibatlı, müdahale etme kabiliyetine haiz bir noktada motorize ekip veya yaya devriye görevlendirilecektir. Okul çevresindeki kör alanlar, metruk yapılar, parklar, internet kafeler, oyun salonları ve öğrencilerin yoğun bulunduğu güzergâhlarda devriye ve denetimler sıklaştırılacaktır. Siber birimlerimizin kapasitesinin güçlendirilerek siber devriye faaliyetlerine ağırlık verilecek, internetteki tehlikeler ile sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlar titizlikle takip edilerek suç teşkil edenler hakkında gerekli işlemler yapılacaktır. Çocukların ve gençlerin ateşli silahlara veya benzeri tehlikeli araçlara erişiminin önlenmesi amacıyla okul yönetimleri ile ortak çalışmalar saha denetimleri, istihbari çalışmalar ve risk odaklı uygulamalar artırılacak; taşıma veya bulundurma ruhsatlı silah sahibi ebeveynlere yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılarak ruhsatsız silahla mücadele tavizsiz şekilde sürdürülecektir" ifadeleri yer aldı.

Bu kapsamda uygulanacak tedbirlerin tamamı şöyle:

1. Okul ve çevresinde güvenlik tedbirlerinin planlanmasında, risk analizi temelli yaklaşım esas alınarak koruyucu ve önleyici güvenlik tedbirleri ile erken uyarı mekanizmalarının etkin koordinasyonu temel ilke olarak uygulanacak.

2. Okul yönetimi, kolluk kuvvetleri, yerel idareler, sağlık ve sosyal hizmet birimleri arasında sürekli ve hızlı bilgi paylaşımına dayalı koordinasyon sağlanacak.

3. Güvenlik planlaması yalnızca fiziki önlemlerle sınırlı olmayıp; fiziki güvenlik, insan faktörü (öğrenci/personel/veli), dijital ortam (sosyal medya ve siber alan) ve kurumsal süreçleri kapsayan çok katmanlı bir yapı üzerine inşa edilecek.

4. Muhtemel risklerin gerçekleşmeden önce tespit edilmesi amacıyla süreç modellemesi esas alınacak olup, okul idareleri ile iş birliği içerisinde şiddet içeren davranış değişimleri ve sosyal uyum problemleri, sosyal medya tehdit içeriklerinin oluşturabileceği riskler erken uyarı göstergesi olarak değerlendirilecek.

5. Öğrencilerin yalnızca fiziksel değil psikolojik güvenliğinin de korunması, akran zorbalığı, dışlanma, şiddet eğilimi ve travmatik durumlara karşı rehberlik ve psikolojik destek sistemlerinin aktifliği de güvenli okul yaklaşımı içinde olacak.

6. Sosyal medya ve dijital platformlar üzerinden oluşabilecek tehditler, radikalleşme eğilimleri ve taklitçi davranışların düzenli olarak izlenmesi ve değerlendirilmesi güvenlik yaklaşımının içerisinde yer alacak.

7. Güvenlik planlamaları ve risk sınıflandırmaları dinamik yapıda olacak şekilde yeni tehdit türleri, olay analizleri ve saha verileri doğrultusunda periyodik olarak güncellenecek.

8. Okul güvenliği; okula ait fiziki mekanlar ve çevresinin güvenliği ile meydana gelen olayların analizine dayalı güvenlik riskleri ve farklı tehdit türlerinin (radikalleşme, dışlanma, psikiyatrik rahatsızlıklar vb.) eğilimleri dinamik yapısı dikkate alınarak planlanacak.

9. Okul mekânları ve çevresinin fiziki güvenliği, uygulanacak fiziksel tedbirler esas alınarak "okul içi alanlar" ve "okul dışı çevre alanları" olmak üzere iki temel sorumluluk sahası çerçevesinde sınıflandırılacak ve bu alanlara özgü güvenlik önlemleri ayrı ayrı planlanarak hayata geçirilecek.

10. Veliler, öğretmenler ve öğrencilerin güvenlik sisteminin aktif paydaşı olarak sürece dahil edilmesi için tedbirler geliştirilecek".

Konuyla ilgili artırılacak fiziki güvenlik önlemleri ise şöyle:

1. Kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri gibi umuma açık yerler ile açık alkollü içki satılan yerlerin, okul binalarından kapıdan kapıya en az 100 metre uzaklıkta bulunması zorunluluğuna yönelik denetimler artırılacak.

2. Okul çevrelerinde bulunan park alanlarına yönelik devriye faaliyetleri artırılacak, özellikle uyuşturucu madde kullanımı ve farklı suç türleri açısından riskli olanlara kolluk birimlerinin koordinasyonunda ve yerel yönetimlerle iş birliği içerisinde güvenlik kamera ve aydınlatma sistemlerinin kurulması sağlanacak.

3. Okul çevrelerinde bulunan ve eğitim-öğretim ortamı açısından risk oluşturan metruk bina ve yapıların Belediyeler/İl Özel İdareleri tarafından ivedilikle yıkılması sağlanacak.

4. Okul önlerinde ve çevrelerinde seyyar satıcıların satışına izin verilmeyecek ve okul çevresinde bulunan işletmelerin faaliyetleri yakından izlenerek çocuklara bağımlılık yapıcı maddelerin satışının engellenmesine yönelik gerekli tedbirlerin alınması ve denetimlerin artırılması sağlanacak.

5. Okul önleri ve çevresinde okulla ilgisi olmayan, eğitim-öğretim ile öğrencilerin güvenliği bakımından tehlike teşkil ettiği değerlendirilen kişilerin beklemesi ve toplanması engellenerek haklarında gerekli işlemler yapılacak.

6. Servis araçlarının bekleme yapacağı yerleri bulunmayan okullarda, servis bekleme alanlarının okul idaresi ve kolluk birimleri tarafından ortak belirlenerek özel araçların okul bahçesine girmelerine müsaade edilmeyecek.

7. Okul önlerinde ve çevrelerindeki trafik düzenlemeleri trafik birimlerimizce incelenerek ilave tedbirler planlanacak, bu alanlarda tespit edilen eksiklikler (trafik işaret ve levhaları, korkuluk, üst geçit vb.) ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içerisinde tamamlanacak."

Artırılacak kolluk tedbirleri ve denetimler:

1. Ülke genelindeki okulların risk faktörleri dikkate alınarak güncellenen öncelik derecelerine göre öncelik derecesi yüksek olan okullarda sabit olarak görev yapmak üzere "Okul Kolluk Görevlisi", diğer okullarda ise okul yönetimi ile sürekli iletişim halinde olacak "Güvenli Eğitim Koordinasyon Görevlisi" görevlendirilmesine hassasiyetle devam edilecek.

2. Okul giriş ve çıkış saatlerinde kolluk görünürlüğü artırılacak; okulların güvenlik önceliklerine göre ihtiyaç duyulması halinde okul bahçe kapısının dışında, okul yönetimi ile sürekli irtibatlı, müdahale etme kabiliyetine haiz bir noktada motorize ekip veya yaya devriye görevlendirilecek.

3. Okul çevresindeki kör alanlar, metruk yapılar, parklar, internet kafeler, oyun salonları ve öğrencilerin yoğun bulunduğu güzergâhlarda devriye ve denetimler sıklaştırılacak.

4. Siber birimlerimizin kapasitesinin güçlendirilerek siber devriye faaliyetlerine ağırlık verilecek, internetteki tehlikeler ile sosyal medya hesaplarından yapılan paylaşımlar titizlikle takip edilerek suç teşkil edenler hakkında gerekli işlemler yapılacak.

5. Çocukların ve gençlerin ateşli silahlara veya benzeri tehlikeli araçlara erişiminin önlenmesi amacıyla okul yönetimleri ile ortak çalışmalar saha denetimleri, istihbari çalışmalar ve risk odaklı uygulamalar artırılacak; taşıma veya bulundurma ruhsatlı silah sahibi ebeveynlere yönelik bilinçlendirme çalışmaları yapılarak ruhsatsız silahla mücadele tavizsiz şekilde sürdürülecek".

Psikoloji destek için uygulanacak tedbirler:

1. Şiddet eğilimi, tehdit dili, kontrol sorunları, saldırgan davranış örüntüleri fiziksel veya sözlü olarak gösterilmesi ve dijital mecralarda ortaya çıkan risk işaretleri dikkatle izlenerek, erken uyarı ve erken müdahale mekanizmaları etkin bir şekilde işletilecek.

2. Risk grubunda yer aldığı düşünülen öğrencilere yönelik müdahale ve sevk çalışmaları gerçekleştirilirken veli iş birliği ile kurumlar arası koordinasyon sağlanacak, gerekli izleme, değerlendirme ve takip mekanizmaları kurulacak.

3. Öğrencilerin gelişimlerini desteklemek ve onları olumsuz yönde etkileyebilecek risk faktörlerini azaltmak amacıyla öncelikli olarak gelişimsel ve önleyici rehberlik çalışmalarının etkili bir biçimde yürütülmesi sağlanacak.

4. Çocukların gelişiminde ailelerin güçlendirilmesine ilişkin çalışmalar artırılacak.

5. Dijital risklere karşı öğrenci, öğretmen ve velilerin becerilerini artırmaya yönelik dijital esenlik çalışmaları yaygınlaştırılacaktır.

6. Şiddet olayları neticesinde okul güvenliği ivedilikle sağlanarak sağlıklı bir eğitim ortamı oluşturulacak ve olaydan etkilenen öğrenci, öğretmen ve velilere yönelik psikososyal destek hizmetleri sürdürülecek".

Siber güvenlikle ilgili tedbirler:

1. İnternet ortamında okul, öğrenci ve personeli hedef alan tehdit içerikleri düzenli olarak gerçekleşen şikayetler yönünden okul idareleri tarafından ve siber tespitler açısından kolluk birimleri tarafından izlenecek.

2. Sosyal medya üzerinden hedef gösterme, siber zorbalık ve şiddet içerikleri tespit edildiğinde ilgili birimlerin tamamına gecikmeksizin bildirim yapılacak.

3. Açık kaynak istihbarat kapsamında riskli dijital eğilimler analiz edilecek.

4. Öğrenci ve öğretmenlere yönelik siber güvenlik farkındalık eğitimleri düzenlenecek.

5. Siber zorbalık ve dijital etik, güvenli internet kullanımı, kişisel veri güvenliği, şüpheli içerik ve dolandırıcılık konuları siber bilinçlendirme eğitim kapsamına alınacak.

6. Okullarda siber olay müdahale prosedürü oluşturulacak.

7. Şüpheli durumlarda kullanılmak üzere hızlı bildirim mekanizması (okul yönetimi + kolluk) kurulacak.

8. Okul idaresi tarafından bildirim, şikayete konu olan veya açık kaynaklardan tespit edilmesi mümkün olan siber olaylar kayıt altına alınarak olay veri tabanı oluşturulacak.

9. Okullar, siber güvenlik konusunda kolluk birimleri ve ilgili kamu kurumları ile koordineli çalışacak.

10. Siber güvenlik tedbirleri periyodik olarak denetlenecek ve güncellenecek.

11. Risk analizleri doğrultusunda okul bazlı siber güvenlik planı hazırlanacak.

12. Dijital ortamda ortaya çıkan şiddet eğilimleri ve radikalleşme göstergeleri erken uyarı kapsamında değerlendirilecek.

13. Elde edilen veriler, okul güvenliği risk analiz sistemine entegre edilecek".

Valilikler, kaymakamlıklar, kolluk birimleri, millî eğitim müdürlükleri, sağlık teşkilatı ve ilgili kurumların muhtemel olaylarda müdahale sırası ve koordinasyon usulleri gözden geçirilerek ilk müdahale kapasitesi güçlendirilecek. Millî Eğitim Bakanlığının 2021/13 sayılı Afet ve Acil Durum Yönetimi Genelgesi doğrultusunda yangın, doğal afet, güvenlik tehditleri vb. olağanüstü durumlara karşı korunma, kurtarma ve tahliye prosedürlerini de içeren "Acil Durum Planları" hazırlanacak ve uygulanmasına hassasiyet gösterilecek.

Ayrıca ailelerin çocuklardaki davranış değişikliklerini, risk işaretlerini ve dijital mecralardaki olumsuz yönelimleri erken fark edebilmelerine yönelik bilgilendirme ve farkındalık çalışmaları artırılacak. Güvenli internet kullanımı, sosyal medya, sanal zorbalık, tehdit, suçun ve suçlunun özendirilmesi, silah ve saldırganlık temalı paylaşımlar ile dijital mecralarda oluşan olumsuz rol modellere karşı önleyici ve bilinçlendirici çalışmaları ilgili tüm paydaşlarla birlikte yürütülecek. Dizi, film, dijital yayınlar ve popüler kültür unsurları üzerinden şiddetin sıradanlaştırılması, suçun cazip gösterilmesi ve silah kullanımının özendirilmesine karşı medya okuryazarlığı ve aile rehberliği odaklı farkındalık çalışmaları planlı şekilde sürdürülecek. Eğitim sendikaları başta olmak üzere ilgili STK, kurum ve kuruluşlarla gerekli temas kurularak, kamuoyunda oluşabilecek yanlış algıların önüne geçilecek ve güven duygusunun güçlendirilmesi amacıyla uygun bilgilendirme ve istişare süreçleri yürütülecek. Olaylara ilişkin kamuoyu bilgilendirmeleri yalnızca teyitli bilgiye dayalı, zamanında ve sorumlu bir dille yapılarak; provokatif paylaşımlar, suçu ve suçluyu öven içerikler ile dezenformasyon girişimlerine karşı gerekli işlemler kararlılıkla sürdürülecek.

Panelde, Kürt dilinin korunması, geliştirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılmasının önemi vurgulandı. Özellikle yok olma tehlikesiyle karşı karşıya bulunan Zazaki lehçesinin yaşatılması için atılması gereken adımlar üzerinde duruldu. Katılımcılar, dilin yalnızca iletişim aracı değil aynı zamanda kültürel kimliğin temel taşı olduğuna dikkat çekti.
Programda konuşmacı olarak Semra Birtane Özdemir, Mehmet Şah Aslan ve Dilbirîn Dilo yer aldı. Konuşmacılar, Kürt edebiyatının tarihsel gelişimi, günümüzde karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Ayrıca Kürt Dili ve Edebiyatçılar Derneği Eş Başkanı Hacı Özkal da programa katılarak çalışmaları hakkında bilgi verdi.
Panelde, yerel yönetimlerin dilin korunmasında üstlenebileceği rol, eğitim alanında yapılabilecek çalışmalar ve toplumsal farkındalığın artırılması gibi başlıklar öne çıktı.

Program sonunda Eşbaşkanlar Besile Narin ve Handullah Demir, panelin düzenlenmesine katkı sunan konuşmacılara ve katılım sağlayan yurttaşlara teşekkür etti. Etkinlik, katılımcıların görüş alışverişinde bulunmasının ardından sona erdi.

Riha’nın Sêwereg (Siverek) ilçesinde 14 Nisan’da Ahmet Koyuncu Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nde yaşanan silahlı saldırıdan bir gün sonra (15 Nisan) Mereş’te bir okulda katliam yaşamdı. Sêwereg’deki saldırıda 16 kişi yaralanırken, Mereş’teki saldırıda 9 kişi yaşamını yitirdi, 13 kişi yaralandı. Bireysel silahlanmanın en yüksek olduğu kentlerden biri olan Wan’da da 19 Eylül 2025 tarihinde benzer bir olay yaşanmıştı. Wan’ın Rêya Armûşê (İpekyolu) ilçesinde bulunan Şehit Kemal Görgülü İlk ve Ortaokulu’nda boşanma aşamasında olduğu öğrenilen bir şahıs, kayınbiraderi olan sınıf öğretmeni R.A. için okula gelerek ateşli silahla saldırıda bulunmuştu.

Okullarda artan şiddet olaylarına karşı eyleme geçen Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen), 16-17 Nisan tarihlerinde ülke genelinde iş bırakarak, Milli Eğitim Bakanlığı önünde "yaşam nöbeti" başlattı. Eğitim Sen Wan Şube Yürütme Kurulu (YK) üyesi Rojhat Aslan, konuya dair değerlendirmelerde bulundu.

‘OKULLARIN DURUMU TOPLUMDAN BAĞIMSIZ DEĞİL’

Gerek sağlık gerekse de eğitim iş kolunda şiddete maruz kalan binlerce emekçinin olduğunu belirten Aslan, Eylül ayında Rêya Armûşê’de yaşanan saldırıyı hatırlattı. Aslan, “Ülkenin genel şiddet durumu okullarda da kendisini gösteriyor. Yaşananları münferit olaylar olarak görmüyoruz. Bunu da bir kişinin cinnet geçirmesi ya da şiddet eğilimi üzerinden de nitelendirmiyoruz. Toplumun ekseriyetinde şiddete meyil durumu var. Bu kişinin aynı zamanda o okullardan çıkan bir öğrenci olması da ayrıca tartışılması gereken bir konu. Okulların daha güvenli alanlar haline gelmesinin yollarından birinin de eğitim sisteminin barışçıl bir sistem üzerine inşa edilmesi ve çocuğun tüm ihtiyaçlarını gideren bir yerden örülmesi gerektiğini düşünüyoruz. O çocuk (Ömer Ket), eğitim sistemi içerisinde eğer gerçekten ihtiyaçlarını karşılayabilecek bir durumda olsaydı, okulda eğer yeterli derecede rehberlik servisinde yeterli şekilde kadrolu istihdam sağlanabilseydi, belki bu şiddet olayına girişmeyecekti. Bu hükümetin ve Milli Eğitim Bakanlığı’nın görevi olarak önlerinde duruyor. Daha kaç kişinin ölmesi, şiddete maruz kalması gerekiyor? Buna da bakan ve hükümet temsilcileri cevap olmak zorunda” ifadelerini kullandı.

‘SORUMLULUK MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI’NIN’

Yaşananlardan sorumluların istifa etmemesine dikkat çeken Aslan, “görevi ihmalden” dolayı görevden alınmaların küçük de olsa bir adım olacağını söyledi. Saldırganın önceden tehditte bulunduğu ancak herhangi bir önlem alınmadığını anımsatan Aslan, “Bundan sonra daha sıkı tedbirler alınmalı. Çünkü bu öğrenci, okula şiddeti taşımadan önce bir tehditte bulunuyor. Bu tehdit okul idaresi tarafından ilgili mercilere bildiriliyor. Ama önlem alınmıyor. Bu kişi daha sonra elini kolunu sallayarak, saklanamayacak, gizlenemeyecek bir şiddet aracını okula sokabiliyor. Sadece eğitim emekçileri açısından da değil, öğrenciler açısından da okulda olan herkes açısından da bu durum büyük bir sorun teşkil ediyor” diye belirtti. Bundan sonra yapılması gerekenin soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi olduğunun altını çizen Aslan, “Burada öncelikle sorumlu olan kişilerin hesap verilebilir bir pozisyona getirilmesi gerekiyor. Burada en büyük sorumluluk Millet Eğitim Bakanlığı’nın. Bu şiddet olayı, Türkiye’de yaşanan ilk şiddet olayı değil. Bunun ilk adımı olarak Milli Eğitim Bakanı istifa ederek sorumluluğu almalı. Öğretmenin itibarını ayaklar altına alan bir bakanın, öğretmenin can güvenliğini koruyabileceğini düşünmüyoruz. Bugüne kadar yapmış olduğu pratiklerle de bunu gösterdi. Buna bir son verilmesi gerekiyor. Peki buna kim ‘dur’ diyecek? Elbette idare. Bizler öğretmenler olarak iş yerlerimizde birer güvenlik olarak davranamayız. Sadece güvenlik görevlisi geldiğinde de bu sorun çözülecek mi? Elbette hayır. Eğer iş yerlerimizde, toplumumuzda ayrıştırıcı bir dili daha da yayma politikasını sürdürürsek bunlar daha da ilerleyecek” dedi.

‘MÜCADELEYE DEVAM EDECEĞİZ’

Sistemin saldırıları sürekli “münferit” bir yerden değerlendirdiğine dikkati çeken Eğitim Sen Wan Şube Eşbaşkanı Funda Demir Bozkurt, sistemin bu tutumuyla kendi içindeki krizi görmezden geldiğini söyledi. Wan’da da pek çok kez aynı vakaların yaşandığını belirten Funda Demir Bozkurt, şöyle devam etti: “Eğitim emekçileri ve öğrenciler maalesef ki okullarda güvende değil. Bireysel silahlanmanın çok yüksek olduğu bir kentte yaşıyoruz. Burada sistemi sorgulamak lazım. Sistem böylesi bir vakayı nereden görüyor? Sistem içerisinde yaşanan krizler bu vakaları nasıl etkiliyor? Yaşanan her bir şiddet vakası eğitimden ve eğitim sisteminde yaşanan sorunlardan ayrı değil. Öncelikle eğitim içerisindeki şiddeti doğru tanımlamak gerekiyor. Olaylara kesinlikle kişisel olarak yaklaşılmamalı. Sistem içerisinde öncelikle Milli Eğitim Bakanlığı’nın bununla ilgili sorumluluk alması gerekiyor. En başında müfredattan sonra eğitim sistemi içerisindeki diğer tüm şiddeti doğuran etmenleri sorgulaması gerekiyor. Okullarda gerekli rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin atanması bu alanla ilgili gerekli atamaların hızlıca yapılması lazım. Bu tarz şiddete eğilimli çocukların sürekli bir gözetim altında olması ve kurumsal hareket edilmesi gerekiyor. Okullar içerisinde hem eğitim emekçilerinin hem de öğrencilerin güvenliğini sağlayacak pedagojik eğitim almış ve pedagojik donanımlara sahip güvenlik önlemlerinin ve güvenlik görevlilerinin alınması şart. Eğitim Sen olarak da okullarda ve iş yerlerimizde yaşanan bu şiddet vakalarına karşı iş bıraktık ve alanlarda kalarak mücadele etmeye devam edeceğiz.”

Kaynak: MA / Bilal Babat-Ceylan Şahinli

Eğitim Sen Amed, Yenişehir ilçesi Ofis Semti AZC Plaza önünde açıklama yaptı. “Öğretmene şiddete dur de”, “Şiddetsiz bir toplum, güvenli okullar istiyoruz” pankartlarının açıldığı açıklamada, ortak metni Eğitim Sen Genel Sekreteri Zülküf Güneş okudu.

Ardından konuşan DEM Parti Amed Milletvekili Adelet Kaya, “O silahın tetiğine basan çocuk değil, sistemin parmaklarıdır” dedi. Açıklamanın sonunda kitle yaşam nöbeti tuttu. Nöbette “Eğitim düşmanı Yusuf Tekin istifa” ve “Bijî berxwedana kedkar a” sloganları atıldı.

Nöbetin ardından Eğitim Sen Amed 1 No’lu Şube Eş Başkanı Faruk Ercan, Gazeteci Hamza Özkan’ın sorularını yanıtladı.
Eğitim Sen Amed 1 No’lu Şube Eş Başkanı Faruk Ercan, okullarda yaşanan şiddet olaylarının münferit olmadığını belirterek, bunun uzun süredir biriken yapısal sorunların sonucu olduğunu söyledi. Eğitim politikalarının sık değişmesi, öğretmenlerin itibarsızlaştırılması ve liyakat tartışmalarının eğitim ortamını zayıflattığını ifade etti.
Ercan, şiddetin yalnızca eğitim alanıyla sınırlı olmadığını vurgulayarak toplum genelinde artan şiddet dilinin okullara yansıdığını dile getirdi. Medya içerikleri, dijital oyunlar ve sosyal medyanın çocuklar üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtti.

Çözümün güvenlikçi politikalarla sağlanamayacağını ifade eden Ercan, okullara polis veya güvenlik görevlisi yerleştirmenin sorunu ortadan kaldırmayacağını söyledi. Bunun yerine barış dili, demokratik eğitim anlayışı ve bilimsel temelli politikaların güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Ekonomik kriz, işsizlik ve gençler arasındaki umutsuzluğun da şiddeti besleyen önemli etkenler olduğunu kaydeden Ercan, eğitimdeki liyakatsiz atamaların ve eşitsizliklerin tabloyu daha da ağırlaştırdığını ifade etti.
Madde bağımlılığının çocuk yaşlara kadar düştüğüne dikkat çeken Ercan, bunun da toplumsal riskleri artırdığını belirtti. Sorunun çözümü için yalnızca eğitim değil, sosyal politikaları da kapsayan bütüncül bir yaklaşım gerektiğini söyledi.
Ercan, son olarak velilere ve topluma çağrıda bulunarak, çocukların ve eğitim emekçilerinin güvenliği için yürütülen mücadeleye destek verilmesini istedi. Demokratik ve barışçıl bir eğitim sistemi kurulmasının zorunlu hale geldiğini ifade etti.