MERSİN / MED GÜNDEM – Sanatçı Gülhan Bişeng’in hazırlayıp sunduğu “Demeter’in Bahçesi” programının 2 Ağustos 2025 tarihli canlı yayın konuğu, yazar, gazeteci, aktivist ve siyasetçi Mukaddes Erdoğdu Çelik oldu. Program, Med Gündem YouTube kanalından canlı olarak yayınlandı.
Yazar, siyasetçi, gazeteci ve aktivist Çelik, dört kuşak süren feminist ve Kürt kadın mücadelesini, 70’ler ve 80’lerdeki sosyalist gençlik çalışmaları ile gazetecilik deneyimlerini, darbe ve OHAL dönemindeki zorlukları, eşini ve yoldaşlarının acılarını kitaplaştırma sürecini, Med Gündem’deki yazarlık serüvenini ve Hamza Özkan ile yaşadığı ironi dolu anısını paylaştı.
Dört Kuşak Mücadele ve Sosyalist Aktivizm:
Erzurum doğumlu Çelik, 1960’lardan günümüze uzanan yaşamında Türkiye’nin dört kuşağına tanıklık etti. 60’larda siyasi bilinci oluştu, 70’lerde sosyalist gençlik çalışmaları ve toplumsal hareketlerde aktif rol aldı. Bu dönemde hem öğrenci hareketlerinde hem de kadın hakları ve toplumsal eşitlik mücadelesinde öncü oldu.
80’lerde gazetecilik ve editörlük alanında çalışmalar yürütürken darbe dönemlerinde gözaltı, tutuklama ve OHAL uygulamalarının yarattığı baskıları deneyimledi. Bu dönemde eşini işkence sonucu kaybetmenin acısını yaşadı ve yoldaşlarının çektiği acılara tanıklık etti. Çelik, bu acıları ve dayanışmayı kayda geçirerek kitaplaştırdı, böylece tarihsel hafızayı ve kolektif mücadeleyi görünür kıldı. Yayın evlerinde editörlük yaparak toplumsal hafızayı ve kadın mücadelesini görünür kılma çabalarına katkıda bulundu.
Feminist Hareketler ve Kürt Kadın Mücadelesi:
Çelik, feminist hareketlerin tarihsel süreçlerini, Kürt kadın hareketinin öncülüğünü ve “Jin, Jiyan, Azadi” (Kadın, Yaşam, Özgürlük) felsefesini izleyicilerle paylaştı. Kadınların hem yerel hem de küresel düzeyde ses getiren mücadelelerini, kolektif özgürleşmenin örnekleri olarak değerlendirdi. Aktivizmin siyaset, edebiyat ve ekoloji alanlarında kadınların bir araya gelmesinin toplumsal ve feminist mücadeleye güç kattığını vurguladı.
Med Gündem ve Köşe Yazarlığı:
Çelik, Med Gündem’in kuruluş sürecinde Hamza Özkan ile bir toplumsal cinsiyet atölyesinde tanıştı. Hamza, Çelik’e yazarlık teklifinde bulundu. Aradan zaman geçtikten sonra Hamza, yazarlar grubuna kadın felsefesiyle ilgili dört soru iletti. Çelik, grupta yanıtlarını yazdı ve Hamza’nın “Kadın işine karışma, bırak kadınlar yapsın” uyarısına rağmen, 44 kadınla röportajları tamamladı. Ön sözünü de Çelik yazdı ve böylece Kadınların Yüzyılı kitabının önsözünü kaleme aldı. Çelik, bu süreci şöyle anlattı:
"Bir baktım Hamza beni dinlemedi! 44 kadınla röportaj tamamlandı, önsöz bana kaldı. 1-0 beni yendi diyebiliriz. Ama sonuçta Kadınların Yüzyılı kitabının önsözü bana ait oldu."
Bugün Çelik, Med Gündem’de hâlâ köşe yazarlığını sürdürüyor ve kadın mücadelesi, toplumsal hafıza ve barış çalışmaları üzerine yazılar paylaşıyor.
Kadın Aktivizmi ve Barış Çalışmaları:
Kadın bedeni tarih boyunca hem mücadele alanı hem de hedef tahtası oldu. Çelik, aktivizmin bedenden başladığını ve bireysel deneyimlerin politik mücadeleye dönüştüğünü aktardı. Cezaevinde yaşadığı kadın dayanışmasının önemine değinerek, bunun dışarıdaki kadın hareketlerine ilham verdiğini söyledi. Feminist hareketler, Kürt kadın mücadelesi ve Jin, Jiyan, Azadi felsefesi ekseninde yürüttüğü çalışmaların toplumsal değişime ve demokratik mücadelelere katkısını izleyicilerle paylaştı. Kadınların kolektif hafızasını yaşatmak, görünür kılmak ve tarih yazımında aktif rol almak için önerilerde bulundu.
Yazarlık ve Kitaplar:
Çelik, feminist perspektifi ve Kürt kadın mücadelesini görünür kılmak için yazdığı sekiz kitabını tanıttı:
Bizim Çakır / Bir Devrim Hamalı
Demir Parmaklılar Ortak Düşler
Önce Ben Olmalıyım / Demircioğlu
Kelepçeye İnat Hayat / Kutsiye Bozoklar
Alim’e Yazıldı (Kürtçesi: Dılek u Dayikek)
Hayal ve Hayat / Yol Hikayeleri
Asi Kadınlar Bahçesi
Eviçi Emek / Gaspedilen Emek
Canlı yayında dört kuşak üzerinden yürüttüğü tarihsel çalışmalarının odak noktalarını da paylaştı.
📌 Programı kaçıranlar yayının tamamını Med Gündem YouTube kanalından izleyebilir: https://www.youtube.com/watch?v=VtVKQS5AwhE&t=310s
